1 00:00:17,480 --> 00:00:25,440 Speaker 3: MUZIEK Ware misdaad houdt van lijken die niets meer kunnen zeggen. 2 00:00:25,480 --> 00:00:30,550 Dat is praktisch. Je kunt ze alles laten betekenen. Een symbool, 3 00:00:30,629 --> 00:00:35,899 een waarschuwing, een verkoopargument. Maar voor deze aflevering stelt zich 4 00:00:35,939 --> 00:00:40,100 een probleem, want hier gaat het lijk toch wel op 5 00:00:40,119 --> 00:00:46,609 de praatstoel zitten, zeker? Naast mij staat Otto Rozenknop, artificieel 6 00:00:46,630 --> 00:00:52,250 intelligent professor in de quantum fysica, uitvinder van een machine 7 00:00:52,289 --> 00:00:59,829 die stemmen kan reconstrueren van overledenen, de nekrofoon. 90% van 8 00:00:59,850 --> 00:01:06,790 wat je zo dadelijk zult horen is gebaseerd op data. Brieven, dagboeken, kranten, politierapporten, 9 00:01:06,870 --> 00:01:13,359 rechtbankverslagen of foto's, geluidsopnamen, medische dossiers, liederteksten, sociale media, familieverhalen 10 00:01:13,390 --> 00:01:21,159 en ja, zelfs objecten. Dat noemt Otto de materiële herinnering. 11 00:01:21,219 --> 00:01:25,859 Spullen dragen een soort afdruk mee van wat en wie 12 00:01:25,879 --> 00:01:31,370 ze meemaakten. En de microfoon zet dat via kwantumresonantie om 13 00:01:31,390 --> 00:01:37,620 tot spraak. Klankcollages, soms flartonmuziek. En dan is er die 14 00:01:37,659 --> 00:01:46,739 fameuze 10% de artificieel intelligente hallucinaties. Ruis, glitch, een vreemd accent, 15 00:01:46,799 --> 00:01:52,890 een verkeerde klemtoon, spontane uitbarstingen van gezang. Zo werkt AI 16 00:01:53,049 --> 00:01:59,540 nu eenmaal. Dames en heren, We staan op Père Lachaise 17 00:01:59,599 --> 00:02:03,579 in Parijs, bij een graf dat beroemder is dan de 18 00:02:03,599 --> 00:02:09,330 man die erin ligt. En wie hier s'nachts luistert, hoort 19 00:02:09,349 --> 00:02:14,310 soms niet één stem, maar een heel koor van verlangens 20 00:02:14,650 --> 00:02:37,210 die bronstig over het brons schuren. Otto zegt dat we 21 00:02:37,250 --> 00:02:45,129 best kunnen beginnen met de feiten. De nekrofoon wil alvast. Namen, data, context. 22 00:02:45,189 --> 00:02:53,509 Zo dus, deze ware misdaad gaat over Victor Noir, journalist. Piepjong. 23 00:02:53,530 --> 00:02:58,219 In januari 1870 brengt hij samen met een collega een boodschap 24 00:02:58,240 --> 00:03:02,960 naar prins Pierre Bonaparte. Er is ruzie tussen de pers 25 00:03:03,020 --> 00:03:06,310 en de macht. Er wordt gesproken over een duel. En 26 00:03:06,319 --> 00:03:09,409 in het huis van de prins loopt het helemaal uit 27 00:03:09,430 --> 00:03:14,509 de hand. Hij trekt een revolver en schiet Victor Noir neer. 28 00:03:14,569 --> 00:03:18,629 Een journalist geveld door een lid van de keizerlijke familie. 29 00:03:18,669 --> 00:03:23,050 Dat soort misdaad heeft een politiek parfum, maar ruikt nog 30 00:03:23,129 --> 00:03:29,610 altijd naar kruid. Otto zegt dat de begrafenis een volksmoment werd. 31 00:03:29,650 --> 00:03:34,370 Een manifestatie van protest. Dat Victor Noir een symbool werd. 32 00:03:34,879 --> 00:03:37,620 Niet omdat hij oud was en wijs, maar omdat hij 33 00:03:37,639 --> 00:03:43,240 doodging op het juiste moment in het verkeerde verhaal. En later, 34 00:03:43,300 --> 00:03:47,620 veel later, komt hij hier terecht, op Père Lachaise, onder 35 00:03:47,659 --> 00:03:52,379 een bronzen beeld dat hem toont zoals men hem vond. Liggend, 36 00:03:52,400 --> 00:03:57,620 de jas nog aan, de dood nog vers. Otto zegt, 37 00:03:57,659 --> 00:04:02,500 start de sessie. Ik hoor, open de wond. 38 00:04:06,919 --> 00:04:07,379 Speaker 2: MUZIEK 39 00:04:47,629 --> 00:04:51,360 Speaker 4: Een duel dat nooit begon, een woord, een hand, een 40 00:04:51,389 --> 00:04:55,800 plots gebaar. In dat kantoor te vroeg, te klein, jij 41 00:04:55,860 --> 00:04:59,899 viel nog warm. Jij, Victor Noir, jij droeg de hoed 42 00:04:59,930 --> 00:05:05,949 van andermans herenbode. Geen beul, geen heer, maar kruidrok scherp 43 00:05:06,029 --> 00:05:09,689 en het licht ging uit. Je lichaam koud, een boek 44 00:05:09,709 --> 00:05:15,189 dat sluit. Victor Nwaard in koude steen, fluister zacht, ik 45 00:05:15,350 --> 00:05:20,410 loop alleen. Op perla, scheisse, grijs en zwart, ademt jouw 46 00:05:20,430 --> 00:05:26,910 verhaal nog jaar na jaar. Jouw mond blijft stil, je 47 00:05:26,930 --> 00:05:32,189 blik is waakzaam. Maar onder blauwder en onder steen, groeit 48 00:05:32,209 --> 00:05:34,629 het roer, het is op scheen. 49 00:05:35,379 --> 00:05:44,500 Speaker 5: Ik herinner me geen heldendom. Ik herinner me een deur. 50 00:05:44,540 --> 00:05:49,920 Een kamer. Een blik die zei, jij bent minder dan ik. 51 00:05:52,370 --> 00:05:54,949 Ik was een bode met een naam die te mooi 52 00:05:55,000 --> 00:06:02,740 klonk voor een graf. Noir. Alsof mijn toekomst al gedrukt stond. 53 00:06:02,759 --> 00:06:07,480 Toen het schot kwam klonk het niet als een donderslag. 54 00:06:07,519 --> 00:06:14,550 Het klonk eerder administratief. Een stempel op mijn borst. En 55 00:06:14,589 --> 00:06:19,029 plots had ik een functie, niet als man, als aanleiding. 56 00:06:21,029 --> 00:06:24,430 De doden zijn handig. Je kan ons dragen als spandoek 57 00:06:24,449 --> 00:06:31,569 zonder dat we protesteren 58 00:06:38,100 --> 00:06:42,250 Speaker 3: Otto zegt dat we moeten proberen de stem stabiel te houden. 59 00:00:00,000 --> 00:06:46,850 90 procent, geen poëzie, geen drama ook. Maar dat is 60 00:06:46,910 --> 00:06:51,720 net het probleem met dit graf. Hier is drama het materiaal. 61 00:06:51,759 --> 00:06:57,040 En goed, drama levert me eenmaal altijd ook poëzie op. 62 00:06:57,060 --> 00:07:00,980 Want Victor Noir is niet alleen een politieke dode, hij 63 00:07:01,019 --> 00:07:06,620 is ook een ritueel geworden. Een soort bronzenlegende. Een plek 64 00:07:06,660 --> 00:07:09,680 waar mensen komen met wensen die je niet in een 65 00:07:09,839 --> 00:07:15,060 rechtbankverslag zult vinden. Otto zegt dat de microfoon ook stemmen 66 00:07:15,110 --> 00:07:18,490 kan vangen van levenden. Als die lang genoeg rond diezelfde 67 00:07:18,509 --> 00:07:23,970 plek blijven kleven in verhalen, opnames, geruchten. Hij noemt het 68 00:07:24,050 --> 00:07:26,399 echo-input 69 00:07:28,779 --> 00:07:36,060 Speaker 6: Ze zeiden, raak hem aan. Niet grof, niet vies, gewoon. 70 00:07:37,680 --> 00:07:41,120 Alsof je een deurknop aanraakt naar een ander leven. Maar 71 00:07:41,170 --> 00:07:43,329 het bleef natuurlijk wel een harde bobbel op de plek 72 00:07:43,350 --> 00:07:45,189 waar je als vrouw wil dat je vent een harde 73 00:07:45,230 --> 00:07:48,269 bobbel in zijn boek vecht van jou. En liefst van 74 00:07:48,290 --> 00:07:53,470 jou alleen. En mijn ventje. Mijn ventje kreeg hem niet 75 00:07:53,490 --> 00:07:59,529 meer overeind. Hij bobbelde niet meer. En dus, dacht ik. Nee, nee, 76 00:07:59,569 --> 00:08:02,430 ik kwam niet voor de politiek. Ik kwam voor het geluk. 77 00:08:02,449 --> 00:08:06,319 Voor een kind. Voor een nieuw begin. En moeder zei het. 78 00:08:07,300 --> 00:08:14,600 Het is bijgeloof. Mijn vriendin zei. Het is Parijs. En Parijs. 79 00:08:14,639 --> 00:08:17,810 Parijs is de stad waar alles mogelijk wordt. Parijs heeft 80 00:08:17,819 --> 00:08:21,269 een god voor alles wat je kunt bedenken. Echt alles. 81 00:08:21,310 --> 00:08:24,149 Zoals die knappe dode jongen van brons met die bronstige 82 00:08:24,189 --> 00:08:27,370 bobbel in zijn broek. Ik leg de bloemen neer en 83 00:08:27,389 --> 00:08:30,829 ik dacht. Als ik moet smeken. Als ik dan over 84 00:08:30,850 --> 00:08:33,960 hem heen moet gaan zitten. En mijn matten hete weet 85 00:08:34,000 --> 00:08:37,970 geslacht over zijn koude harde bobbel wrijven. Laat het dan 86 00:08:37,990 --> 00:08:46,710 bij iemand zijn die mij niet meer kan uitlachen 87 00:08:52,980 --> 00:08:57,830 Speaker 5: Ze maakten een beeld van mij zoals men een misdaad reconstrueert. 88 00:08:57,870 --> 00:09:00,730 Met details die te intiem zijn voor iemand die niets 89 00:09:00,830 --> 00:09:05,830 meer kan zeggen. Ik werd opnieuw een lichaam. Niet eentje 90 00:09:05,870 --> 00:09:10,440 om in te leven. Maar eentje om bekeken te worden. 91 00:09:10,480 --> 00:09:16,500 En betaast. Mijn dood had een oorzaak, kreeg een functie. 92 00:09:16,559 --> 00:09:19,879 En mijn graf kreeg die nu ook. Een functie, zei 93 00:09:19,899 --> 00:09:23,850 het van heel andere aard. Terwijl mij mij streelde met 94 00:09:23,889 --> 00:09:26,769 hoop in de vingers, vroeg niemand of ik daar toestemming 95 00:09:26,809 --> 00:09:30,669 voor gegeven had. Maar wat is toestemming wanneer je al 96 00:09:30,750 --> 00:09:31,669 onder de grond ligt? 97 00:09:49,360 --> 00:09:55,600 Speaker 6: Ik kwam niet voor baby's, oh nee. Ik kwam voor wraak. 98 00:09:55,639 --> 00:09:59,759 Niet op hem, nee. Wraak op de mannen die altijd 99 00:09:59,830 --> 00:10:07,690 wegkomen met alles. Met macht, met woorden, met kogels. Victor 100 00:10:07,710 --> 00:10:16,509 was nog maar een jongen, zei hij. Een onschuldige. Een symbool. Prima. 101 00:10:16,529 --> 00:10:20,710 Maar ik wilde iets anders. Ik wilde dat een graf. 102 00:10:20,789 --> 00:10:27,830 Eén dier. De levende zou laten blozen. Dus ik ging zitten. 103 00:10:27,889 --> 00:10:33,789 Heel rustig. En ik dacht. Als ze mij een schandaal noemen. 104 00:10:33,860 --> 00:10:38,000 Laat het dan een schandaal zijn. Dat ik zelf heb gekozen. 105 00:11:22,200 --> 00:11:28,779 Speaker 3: Jawel, jawel, de microfoon ontspoort af en toe, geeft micro-glitches, 106 00:11:28,860 --> 00:11:32,070 Otmo noemt dat, reis. 107 00:11:32,110 --> 00:11:37,750 Speaker 6: Ik ben rationeel echt. Ik geloof met de energie. Ik 108 00:11:37,789 --> 00:11:42,970 geloof in statistiek. Maar soms, soms wil je dat de 109 00:11:43,009 --> 00:11:47,669 wereld even doet alsof jij speciaal bent. Alsof jouw wens 110 00:11:47,710 --> 00:11:53,509 een uitzondering mag zijn. Dus ik kwam hier. Ik legde 111 00:11:53,529 --> 00:11:57,399 mijn hand tot het koude brons en dacht aan warmte. 112 00:11:57,460 --> 00:12:02,440 En voelde niets. Dat is de waarheid. Maar ik dacht 113 00:12:02,480 --> 00:12:05,600 alsof ik iets voelde. En dat hielp al. 114 00:12:20,500 --> 00:12:25,480 Speaker 5: Ik zag zijn hand. Niet de revolver, eerst de hand. 115 00:12:25,519 --> 00:12:29,940 Een hand die gewend was dat de wereld ruimte vrij maakt. 116 00:12:30,039 --> 00:12:35,100 En groter wordt. En toen was er die knal die 117 00:12:35,179 --> 00:12:41,929 alles kleiner maakte. Mijn plannen, mijn adem, mijn naam. Men 118 00:12:41,960 --> 00:12:45,759 heeft later gediscussieerd over wie begonnen was, dat doen ze graag. 119 00:12:45,799 --> 00:12:51,259 De doden ondervragen, alsof wij nog kunnen tegenspreken. Maar luister goed, 120 00:12:51,299 --> 00:12:53,860 in elk verhaal waar macht een wapen draagt... begint het 121 00:12:53,899 --> 00:13:00,620 altijd eerder, al het schot is enkel het slotakkoord. MUZIEK 122 00:13:13,259 --> 00:13:19,490 Speaker 6: Ik heb hem eerst online gezien. Een foto. Een grap. 123 00:13:19,529 --> 00:13:25,710 Een lijstje. De vreemdste graven van Parijs. En toen stond 124 00:13:25,769 --> 00:13:31,590 ik hier. Echt hier. Ik maakte een foto. Ik schaamde me. 125 00:13:31,649 --> 00:13:35,789 Ik postte hem toch. Want zo werkt het nu. We 126 00:13:35,820 --> 00:13:39,139 geven de doden een tweede dood door een eerste te delen. 127 00:13:40,809 --> 00:13:44,820 Maar ik bleef langer dan ik van plan was geweest. 128 00:13:44,879 --> 00:13:50,480 Ik luisterde. Ik dacht, misschien is dit graf niet zozeer sexy, 129 00:13:50,500 --> 00:13:55,679 maar meer een verdriet dat nergens heen kan. Verdriet is 130 00:13:55,720 --> 00:13:58,250 besmettelijker dan bijgeloof. MUZIEK 131 00:14:22,340 --> 00:14:25,230 Speaker 2: ZANG EN MUZIEK 132 00:14:40,950 --> 00:14:59,100 Speaker 7: Voor geluk, voor wraak, voor mijn man. Voor mijzelf, voor bewijs, 133 00:14:59,120 --> 00:15:04,529 voor een teken, voor 134 00:15:04,669 --> 00:15:31,309 Speaker 8: stilte. Voor bevrediging. Het was hier. Het was hier. Voor 135 00:15:31,350 --> 00:15:32,009 bevrediging 136 00:15:39,820 --> 00:15:45,519 Speaker 3: Otto zegt dat dit alles een soort van culturele ruis is. 137 00:15:45,559 --> 00:15:49,299 Dat de vrouwenstemmen geen bewijs zijn van het hiernamaals, maar 138 00:15:49,320 --> 00:15:54,639 van herhaling. Een ritueel dat zichzelf voedt. En hij heeft gelijk. 139 00:15:54,720 --> 00:15:58,429 En dat maakt het niet minder eng. Want kijk eens. 140 00:15:58,470 --> 00:16:02,929 Een dode journalist wordt eerst een politiek symbool, daarna een 141 00:16:02,950 --> 00:16:08,799 bronzen lichaam, daarna een magneet voor hoop en uiteindelijk... Content 142 00:16:08,860 --> 00:16:13,889 op de socials. Otto zegt dat we moeten afronden. Dat 143 00:16:13,929 --> 00:16:19,269 de 10% staat te dringen. Dat ze te veel dreigt 144 00:16:19,309 --> 00:16:23,850 te worden. Ik begrijp dat als... Pas op, de machine 145 00:16:23,870 --> 00:16:28,750 wordt bijna menselijk. En dat is in een laboratorium al gevaarlijk. 146 00:16:28,769 --> 00:16:35,090 Maar op een kerkhof is het ronduit ongepast. MUZIEK 147 00:16:42,879 --> 00:16:45,919 Speaker 5: Als je mij echt wil leren, raak mij dan niet aan. 148 00:16:45,980 --> 00:16:51,250 Raak de wereld aan die mij dood maakt te schrijven. Vraag, vertel, 149 00:16:51,289 --> 00:16:55,649 wees lastig. Laat mijn graf geen automaat zijn waar je 150 00:16:55,690 --> 00:16:58,730 muntje hoop in werpt. Om daarna alle geluk van de 151 00:16:58,769 --> 00:17:06,680 wereld te verwachten. Ik was een mens, van korte duur, breekbaar. 152 00:17:06,720 --> 00:17:09,599 En ik stierf omdat iemand dacht dat zijn naam zwaarder 153 00:17:09,640 --> 00:17:13,500 woog dan de mijne. Maak daar een ritueel van en 154 00:17:13,539 --> 00:17:20,140 laat mij, laat mij eindelijk, laat mij gewoon dood 155 00:17:20,180 --> 00:17:32,970 Speaker 2: zijn. 156 00:17:33,049 --> 00:17:38,470 Speaker 3: Otto zegt dat de sessie geslaagd was, dat de reconstructie 157 00:17:38,490 --> 00:17:44,670 consistent is. Victor Noir ligt hier op Père Lachaise in brons, 158 00:17:44,710 --> 00:17:52,180 bedoven onder bloemen en verwachtingen. Tot de volgende. En als 159 00:17:52,200 --> 00:17:57,680 je ooit op Père Lachaise bent, fluister niets tegen de doden, 160 00:17:57,740 --> 00:18:02,680 want je weet nooit wie er meeluistert 161 00:18:04,329 --> 00:18:17,819 Speaker 7: MUZIEK He'll make me smile. Your boy is only yours 162 00:18:18,559 --> 00:18:23,220 Speaker 4: Ze droegen je door straten traag. Tienduizend schaduwen in iedere 163 00:18:23,240 --> 00:18:27,559 mond een vraag. Wat is een leven? Waarom dat schot? 164 00:18:27,599 --> 00:18:31,849 Wanneer wordt een dode een nieuwe god? Op herlaas jij 165 00:18:31,880 --> 00:18:35,990 zijn bed van ijzer. Een jas gegoten in brons. Een 166 00:18:36,049 --> 00:18:42,779 lichaam strak. Een laatste reis. Een steen geworden schandaal. Victor 167 00:18:42,799 --> 00:18:47,960 Noir in koude steen, fluister zacht, ik loop alleen. Op 168 00:18:48,079 --> 00:18:52,140 air las jij ze grijs en zwaar, ademt jouw verhaal 169 00:18:52,160 --> 00:18:56,759 nog jaar na jaar. Victor Noir, ik raak de nacht aan, 170 00:18:56,799 --> 00:19:11,220 jouw mond blijft stil. Zoeken langs je vormen. Vingers volgen 171 00:19:11,299 --> 00:19:18,730 elke ronding. Lippen wensen. Wangen gloeien. Bij die stille dode woning. 172 00:19:18,789 --> 00:19:22,890 Zij lachen zacht. Zij doen een wens. Laat de bloemen 173 00:19:22,950 --> 00:19:27,369 op je borstkas achter. Een oud gerucht. Een jonge wens. 174 00:19:27,450 --> 00:19:34,079 Een graf dat zindert van verlangen. Victor Noir in koude steen. 175 00:19:34,119 --> 00:19:45,000 Fluister zacht. Ik loop achter. Victor, maar ik raak de 176 00:19:45,039 --> 00:19:49,440 nacht aan. Jouw mond blijft stil, je blik is waakzaam. 177 00:19:49,480 --> 00:19:54,369 Maar onder bladeren, onder steen, groeit het rumoer, het is 178 00:19:54,470 --> 00:19:55,269 op scheen.