Speaker 3: MUZIEK Ware misdaad houdt van lijken die niets meer kunnen zeggen.
Dat is praktisch. Je kunt ze alles laten betekenen. Een symbool,
een waarschuwing, een verkoopargument. Maar voor deze aflevering stelt zich
een probleem, want hier gaat het lijk toch wel op
de praatstoel zitten, zeker? Naast mij staat Otto Rozenknop, artificieel
intelligent professor in de quantum fysica, uitvinder van een machine
die stemmen kan reconstrueren van overledenen, de nekrofoon. 90% van
wat je zo dadelijk zult horen is gebaseerd op data. Brieven, dagboeken, kranten, politierapporten,
rechtbankverslagen of foto's, geluidsopnamen, medische dossiers, liederteksten, sociale media, familieverhalen
en ja, zelfs objecten. Dat noemt Otto de materiële herinnering.
Spullen dragen een soort afdruk mee van wat en wie
ze meemaakten. En de microfoon zet dat via kwantumresonantie om
tot spraak. Klankcollages, soms flartonmuziek. En dan is er die
fameuze 10% de artificieel intelligente hallucinaties. Ruis, glitch, een vreemd accent,
een verkeerde klemtoon, spontane uitbarstingen van gezang. Zo werkt AI
nu eenmaal. Dames en heren, We staan op Père Lachaise
in Parijs, bij een graf dat beroemder is dan de
man die erin ligt. En wie hier s'nachts luistert, hoort
soms niet één stem, maar een heel koor van verlangens
die bronstig over het brons schuren. Otto zegt dat we
best kunnen beginnen met de feiten. De nekrofoon wil alvast. Namen, data, context.
Zo dus, deze ware misdaad gaat over Victor Noir, journalist. Piepjong.
In januari 1870 brengt hij samen met een collega een boodschap
naar prins Pierre Bonaparte. Er is ruzie tussen de pers
en de macht. Er wordt gesproken over een duel. En
in het huis van de prins loopt het helemaal uit
de hand. Hij trekt een revolver en schiet Victor Noir neer.
Een journalist geveld door een lid van de keizerlijke familie.
Dat soort misdaad heeft een politiek parfum, maar ruikt nog
altijd naar kruid. Otto zegt dat de begrafenis een volksmoment werd.
Een manifestatie van protest. Dat Victor Noir een symbool werd.
Niet omdat hij oud was en wijs, maar omdat hij
doodging op het juiste moment in het verkeerde verhaal. En later,
veel later, komt hij hier terecht, op Père Lachaise, onder
een bronzen beeld dat hem toont zoals men hem vond. Liggend,
de jas nog aan, de dood nog vers. Otto zegt,
start de sessie. Ik hoor, open de wond.
Speaker 2: MUZIEK
Speaker 4: Een duel dat nooit begon, een woord, een hand, een
plots gebaar. In dat kantoor te vroeg, te klein, jij
viel nog warm. Jij, Victor Noir, jij droeg de hoed
van andermans herenbode. Geen beul, geen heer, maar kruidrok scherp
en het licht ging uit. Je lichaam koud, een boek
dat sluit. Victor Nwaard in koude steen, fluister zacht, ik
loop alleen. Op perla, scheisse, grijs en zwart, ademt jouw
verhaal nog jaar na jaar. Jouw mond blijft stil, je
blik is waakzaam. Maar onder blauwder en onder steen, groeit
het roer, het is op scheen.
Speaker 5: Ik herinner me geen heldendom. Ik herinner me een deur.
Een kamer. Een blik die zei, jij bent minder dan ik.
Ik was een bode met een naam die te mooi
klonk voor een graf. Noir. Alsof mijn toekomst al gedrukt stond.
Toen het schot kwam klonk het niet als een donderslag.
Het klonk eerder administratief. Een stempel op mijn borst. En
plots had ik een functie, niet als man, als aanleiding.
De doden zijn handig. Je kan ons dragen als spandoek
zonder dat we protesteren
Speaker 3: Otto zegt dat we moeten proberen de stem stabiel te houden.
90 procent, geen poëzie, geen drama ook. Maar dat is
net het probleem met dit graf. Hier is drama het materiaal.
En goed, drama levert me eenmaal altijd ook poëzie op.
Want Victor Noir is niet alleen een politieke dode, hij
is ook een ritueel geworden. Een soort bronzenlegende. Een plek
waar mensen komen met wensen die je niet in een
rechtbankverslag zult vinden. Otto zegt dat de microfoon ook stemmen
kan vangen van levenden. Als die lang genoeg rond diezelfde
plek blijven kleven in verhalen, opnames, geruchten. Hij noemt het
echo-input
Speaker 6: Ze zeiden, raak hem aan. Niet grof, niet vies, gewoon.
Alsof je een deurknop aanraakt naar een ander leven. Maar
het bleef natuurlijk wel een harde bobbel op de plek
waar je als vrouw wil dat je vent een harde
bobbel in zijn boek vecht van jou. En liefst van
jou alleen. En mijn ventje. Mijn ventje kreeg hem niet
meer overeind. Hij bobbelde niet meer. En dus, dacht ik. Nee, nee,
ik kwam niet voor de politiek. Ik kwam voor het geluk.
Voor een kind. Voor een nieuw begin. En moeder zei het.
Het is bijgeloof. Mijn vriendin zei. Het is Parijs. En Parijs.
Parijs is de stad waar alles mogelijk wordt. Parijs heeft
een god voor alles wat je kunt bedenken. Echt alles.
Zoals die knappe dode jongen van brons met die bronstige
bobbel in zijn broek. Ik leg de bloemen neer en
ik dacht. Als ik moet smeken. Als ik dan over
hem heen moet gaan zitten. En mijn matten hete weet
geslacht over zijn koude harde bobbel wrijven. Laat het dan
bij iemand zijn die mij niet meer kan uitlachen
Speaker 5: Ze maakten een beeld van mij zoals men een misdaad reconstrueert.
Met details die te intiem zijn voor iemand die niets
meer kan zeggen. Ik werd opnieuw een lichaam. Niet eentje
om in te leven. Maar eentje om bekeken te worden.
En betaast. Mijn dood had een oorzaak, kreeg een functie.
En mijn graf kreeg die nu ook. Een functie, zei
het van heel andere aard. Terwijl mij mij streelde met
hoop in de vingers, vroeg niemand of ik daar toestemming
voor gegeven had. Maar wat is toestemming wanneer je al
onder de grond ligt?
Speaker 6: Ik kwam niet voor baby's, oh nee. Ik kwam voor wraak.
Niet op hem, nee. Wraak op de mannen die altijd
wegkomen met alles. Met macht, met woorden, met kogels. Victor
was nog maar een jongen, zei hij. Een onschuldige. Een symbool. Prima.
Maar ik wilde iets anders. Ik wilde dat een graf.
Eén dier. De levende zou laten blozen. Dus ik ging zitten.
Heel rustig. En ik dacht. Als ze mij een schandaal noemen.
Laat het dan een schandaal zijn. Dat ik zelf heb gekozen.
Speaker 3: Jawel, jawel, de microfoon ontspoort af en toe, geeft micro-glitches,
Otmo noemt dat, reis.
Speaker 6: Ik ben rationeel echt. Ik geloof met de energie. Ik
geloof in statistiek. Maar soms, soms wil je dat de
wereld even doet alsof jij speciaal bent. Alsof jouw wens
een uitzondering mag zijn. Dus ik kwam hier. Ik legde
mijn hand tot het koude brons en dacht aan warmte.
En voelde niets. Dat is de waarheid. Maar ik dacht
alsof ik iets voelde. En dat hielp al.
Speaker 5: Ik zag zijn hand. Niet de revolver, eerst de hand.
Een hand die gewend was dat de wereld ruimte vrij maakt.
En groter wordt. En toen was er die knal die
alles kleiner maakte. Mijn plannen, mijn adem, mijn naam. Men
heeft later gediscussieerd over wie begonnen was, dat doen ze graag.
De doden ondervragen, alsof wij nog kunnen tegenspreken. Maar luister goed,
in elk verhaal waar macht een wapen draagt... begint het
altijd eerder, al het schot is enkel het slotakkoord. MUZIEK
Speaker 6: Ik heb hem eerst online gezien. Een foto. Een grap.
Een lijstje. De vreemdste graven van Parijs. En toen stond
ik hier. Echt hier. Ik maakte een foto. Ik schaamde me.
Ik postte hem toch. Want zo werkt het nu. We
geven de doden een tweede dood door een eerste te delen.
Maar ik bleef langer dan ik van plan was geweest.
Ik luisterde. Ik dacht, misschien is dit graf niet zozeer sexy,
maar meer een verdriet dat nergens heen kan. Verdriet is
besmettelijker dan bijgeloof. MUZIEK
Speaker 2: ZANG EN MUZIEK
Speaker 7: Voor geluk, voor wraak, voor mijn man. Voor mijzelf, voor bewijs,
voor een teken, voor
Speaker 8: stilte. Voor bevrediging. Het was hier. Het was hier. Voor
bevrediging
Speaker 3: Otto zegt dat dit alles een soort van culturele ruis is.
Dat de vrouwenstemmen geen bewijs zijn van het hiernamaals, maar
van herhaling. Een ritueel dat zichzelf voedt. En hij heeft gelijk.
En dat maakt het niet minder eng. Want kijk eens.
Een dode journalist wordt eerst een politiek symbool, daarna een
bronzen lichaam, daarna een magneet voor hoop en uiteindelijk... Content
op de socials. Otto zegt dat we moeten afronden. Dat
de 10% staat te dringen. Dat ze te veel dreigt
te worden. Ik begrijp dat als... Pas op, de machine
wordt bijna menselijk. En dat is in een laboratorium al gevaarlijk.
Maar op een kerkhof is het ronduit ongepast. MUZIEK
Speaker 5: Als je mij echt wil leren, raak mij dan niet aan.
Raak de wereld aan die mij dood maakt te schrijven. Vraag, vertel,
wees lastig. Laat mijn graf geen automaat zijn waar je
muntje hoop in werpt. Om daarna alle geluk van de
wereld te verwachten. Ik was een mens, van korte duur, breekbaar.
En ik stierf omdat iemand dacht dat zijn naam zwaarder
woog dan de mijne. Maak daar een ritueel van en
laat mij, laat mij eindelijk, laat mij gewoon dood
Speaker 2: zijn.
Speaker 3: Otto zegt dat de sessie geslaagd was, dat de reconstructie
consistent is. Victor Noir ligt hier op Père Lachaise in brons,
bedoven onder bloemen en verwachtingen. Tot de volgende. En als
je ooit op Père Lachaise bent, fluister niets tegen de doden,
want je weet nooit wie er meeluistert
Speaker 7: MUZIEK He'll make me smile. Your boy is only yours
Speaker 4: Ze droegen je door straten traag. Tienduizend schaduwen in iedere
mond een vraag. Wat is een leven? Waarom dat schot?
Wanneer wordt een dode een nieuwe god? Op herlaas jij
zijn bed van ijzer. Een jas gegoten in brons. Een
lichaam strak. Een laatste reis. Een steen geworden schandaal. Victor
Noir in koude steen, fluister zacht, ik loop alleen. Op
air las jij ze grijs en zwaar, ademt jouw verhaal
nog jaar na jaar. Victor Noir, ik raak de nacht aan,
jouw mond blijft stil. Zoeken langs je vormen. Vingers volgen
elke ronding. Lippen wensen. Wangen gloeien. Bij die stille dode woning.
Zij lachen zacht. Zij doen een wens. Laat de bloemen
op je borstkas achter. Een oud gerucht. Een jonge wens.
Een graf dat zindert van verlangen. Victor Noir in koude steen.
Fluister zacht. Ik loop achter. Victor, maar ik raak de
nacht aan. Jouw mond blijft stil, je blik is waakzaam.
Maar onder bladeren, onder steen, groeit het rumoer, het is
op scheen.