WEBVTT

1
00:00:11.070 --> 00:00:16.839
<v Speaker 2>Het is nacht in Gizeh. Buiten is de woestijn donker

2
00:00:16.879 --> 00:00:21.940
<v Speaker 2>en stil. Maar binnen, in de enorme zalen van het

3
00:00:22.000 --> 00:00:30.660
<v Speaker 2>grote Egyptisch museum, glanst de dood nog altijd. Hier, in

4
00:00:30.679 --> 00:00:38.189
<v Speaker 2>de Tutankhamon-galerijen, tussen de voorwerpen van de gouden farao, heeft

5
00:00:38.210 --> 00:00:43.880
<v Speaker 2>men de archeologische ontdekking van de 20e eeuw, opnieuw geordend

6
00:00:43.960 --> 00:00:54.119
<v Speaker 2>als een wandeling, als een processie van goud, hout, steen, textiel, ivoor,

7
00:00:54.179 --> 00:01:01.960
<v Speaker 2>hars en verstilde macht. Het museum zelf nodigde de bezoeker

8
00:01:02.039 --> 00:01:05.969
<v Speaker 2>uit om de artefacten van Tutankhamen te beleven als een

9
00:01:06.000 --> 00:01:14.560
<v Speaker 2>hernieuwde confrontatie met zijn leven, Zijn dood en zijn koninklijke hiernamaals.

10
00:01:14.620 --> 00:01:20.969
<v Speaker 2>Op de startpagina van de officiële museumsite ligt zijn beroemde

11
00:01:21.000 --> 00:01:29.170
<v Speaker 2>gouden dodenmasker op. Als een belofte die nog altijd werkt.

12
00:01:29.230 --> 00:01:33.189
<v Speaker 2>Ik ben Patrick Bernouw. En naast mij staat tussen al

13
00:01:33.230 --> 00:01:36.769
<v Speaker 2>dat goud en in die stilte opnieuw het toestel van

14
00:01:36.849 --> 00:01:42.939
<v Speaker 2>Otto Rosenknopf. De nekrofoon. Niet in een grafkamer ditmaal, maar

15
00:01:42.980 --> 00:01:46.280
<v Speaker 2>in een museum dat zelf al bijna een tweede graf

16
00:01:46.329 --> 00:01:50.530
<v Speaker 2>is geworden. Een plaats waar voorwerpen uit de dood verder

17
00:01:50.569 --> 00:01:57.829
<v Speaker 2>leven in licht, tekstportjes en beveiligde vitrines. Otto heeft de

18
00:01:57.879 --> 00:02:04.120
<v Speaker 2>nekrofoon afgestemd op het beroemdste object uit de dodenuitrusting van Tutankhamen.

19
00:02:05.030 --> 00:02:08.180
<v Speaker 2>Niet omdat dat object op zichzelf vervloekt zou zijn, maar

20
00:02:08.219 --> 00:02:13.539
<v Speaker 2>omdat er sinds 1922 een hele zwerm verhalen omheen hangt en

21
00:02:13.580 --> 00:02:19.240
<v Speaker 2>die verhalen, zo weet de microfoon inmiddels, laten sporen na.

22
00:02:19.280 --> 00:02:21.840
<v Speaker 2>Niet alleen in steen en papier, maar ook in de

23
00:02:21.909 --> 00:02:27.870
<v Speaker 2>taal van hen die blijven kijken. Wij zoeken in deze

24
00:02:27.909 --> 00:02:31.330
<v Speaker 2>aflevering dus niet alleen naar een farao, maar naar de

25
00:02:31.370 --> 00:02:36.530
<v Speaker 2>wording van een vloek. Naar de manier waarop een grafopening

26
00:02:36.550 --> 00:02:41.090
<v Speaker 2>veranderde in een moderne urban legend. Naar de vraag of

27
00:02:41.129 --> 00:02:47.449
<v Speaker 2>Tutankhamen zelf misschien vermoord werd. En naar een tweede, ongemakkelijker vraag.

28
00:02:47.509 --> 00:02:51.870
<v Speaker 2>Of de grootste archeologische ontdekking van de vorige eeuw ook

29
00:02:51.889 --> 00:02:55.990
<v Speaker 2>gelezen kan worden als een vorm van grafschennis. Als een

30
00:02:56.009 --> 00:03:03.270
<v Speaker 2>zorgvuldig gedocumenteerde roof in naam van de wetenschap. Prestige. en pers.

31
00:03:41.560 --> 00:03:47.129
<v Speaker 4>They came with flash and gold To the boy king's

32
00:03:47.189 --> 00:03:54.669
<v Speaker 4>door Names on every page Dust on every floor One

33
00:03:54.689 --> 00:03:59.300
<v Speaker 4>by one they touched that room And one by one

34
00:03:59.360 --> 00:04:04.539
<v Speaker 4>they changed The desert kept its secret Till the rumor

35
00:04:04.560 --> 00:04:20.439
<v Speaker 4>learned their names What's sealed inside A hundred hands were

36
00:04:20.500 --> 00:04:21.870
<v Speaker 4>waiting In the dark

37
00:04:21.930 --> 00:04:24.170
<v Speaker 3>behind the light

38
00:04:37.720 --> 00:04:45.759
<v Speaker 4>ZANG EN MUZIEK ZANG EN

39
00:04:45.800 --> 00:04:48.790
<v Speaker 3>MUZIEK ZANG EN MUZIEK

40
00:05:07.110 --> 00:05:15.600
<v Speaker 2>Microfoon, start de transmissie. Filter op het graf van Toetan Gamon, pers, ooggetuigen, legende.

41
00:05:16.139 --> 00:05:22.019
<v Speaker 2>Tot de stemmen. Laat ze maar komen. Sorry Patrick

42
00:05:22.810 --> 00:05:26.970
<v Speaker 5>En geliefde mij eveneens voor onschuldige geacht publiek dat ik

43
00:05:27.029 --> 00:05:31.769
<v Speaker 5>mij tot u richt via mijn eigen apparaat, de nekrofon.

44
00:05:31.790 --> 00:05:35.709
<v Speaker 5>Maar ik wens absoluut anoniem te blijven. Tot uw spreek

45
00:05:35.730 --> 00:05:41.250
<v Speaker 5>dus momenteel Otto Roosknop. En het lijkt erop, beste luisteraars,

46
00:05:41.290 --> 00:05:44.910
<v Speaker 5>dat het vooral de stem van Lady Evelyn, dochter van

47
00:05:44.930 --> 00:05:51.470
<v Speaker 5>Lord Carnarvon en Tutankhamon zelf zijn die doorkomen. Gelieve niet

48
00:05:51.529 --> 00:05:55.899
<v Speaker 5>al te veel aandacht te besteden aan een slecht geplaatste klemtoon.

49
00:05:56.839 --> 00:06:03.069
<v Speaker 5>Een neiging tot uitbarsten in gezang of mogelijk optredende hallucinaties.

50
00:06:03.110 --> 00:06:06.589
<v Speaker 5>Dat komt ervan als je werkt met een apparaat dat

51
00:06:06.689 --> 00:06:11.170
<v Speaker 5>een kruising is tussen de meest moderne inzichten van de

52
00:06:11.209 --> 00:06:16.839
<v Speaker 5>quantum fysica en artificiële intelligenties

53
00:06:19.939 --> 00:06:24.339
<v Speaker 6>Ik herinner mij de geuren van stof en verwachting. Een

54
00:06:24.379 --> 00:06:28.209
<v Speaker 6>geur die zich vastzette in mijn longen. Alsof hij daar

55
00:06:28.230 --> 00:06:35.800
<v Speaker 6>een thuis had gevonden. Mijn vader. George Herbert. Vijfde graaf

56
00:06:35.819 --> 00:06:41.720
<v Speaker 6>van Carnarvon. Sprak over Egypte. Alsof het een droom was

57
00:06:41.740 --> 00:06:46.600
<v Speaker 6>die hij eindelijk had leren beheersen. Toch zag ik in

58
00:06:46.620 --> 00:06:49.730
<v Speaker 6>zijn ogen iets anders. Iets dat hij niet benoemde, maar

59
00:06:49.750 --> 00:06:53.910
<v Speaker 6>wat ik wel kon voelen. Een soort ontzag dat grenst

60
00:06:53.930 --> 00:06:59.509
<v Speaker 6>aan angst. Wij stonden daar. Aan de rand van de

61
00:06:59.560 --> 00:07:05.420
<v Speaker 6>Valleider Koningen, samen met Howard Carter. De man met de

62
00:07:05.480 --> 00:07:09.980
<v Speaker 6>onverzettelijke blik. Die keek alsof hij al lang wist wat

63
00:07:10.019 --> 00:07:14.420
<v Speaker 6>er achter de verzegelde deur lag. Maar is het niet

64
00:07:14.459 --> 00:07:18.620
<v Speaker 6>zo dat sommige deuren beter gesloten blijven?

65
00:07:27.720 --> 00:07:34.040
<v Speaker 7>Zij noemen mij Tutankhamon. Maar dat is niet de naam

66
00:07:34.060 --> 00:07:39.160
<v Speaker 7>die mijn moeder fluisterde toen ik nog een kind was.

67
00:07:39.199 --> 00:07:43.910
<v Speaker 7>Nog niet gekroond was. Nog niet gevangen was in goud

68
00:07:43.949 --> 00:07:51.970
<v Speaker 7>en rituelen. Mijn naam was Adem. Was zonlicht. Was de

69
00:07:52.029 --> 00:07:55.410
<v Speaker 7>echo van een god die mij gebruikte om zichzelf te herstellen.

70
00:07:57.120 --> 00:08:01.759
<v Speaker 7>Ik was jong, te jong. En toch werd ik koning

71
00:08:01.779 --> 00:08:06.939
<v Speaker 7>van een wereld die al ouder was dan mijn dromen.

72
00:08:06.959 --> 00:08:10.980
<v Speaker 7>Toen ik stierf was mijn lichaam broos. Maar mijn ziel

73
00:08:11.019 --> 00:08:16.800
<v Speaker 7>werd zwaar gemaakt door de rituelen die mij moesten beschermen.

74
00:08:16.819 --> 00:08:22.839
<v Speaker 7>Zij spraken woorden, eeuwenoud en scherp als messen. Woorden die

75
00:08:22.879 --> 00:08:29.829
<v Speaker 7>niet alleen de dood bezegelden... maar ook de grens bewaakte.

76
00:08:29.870 --> 00:08:33.809
<v Speaker 7>Mijn graf was geen rustplaats. Het was een sluitsteen in

77
00:08:33.830 --> 00:08:41.929
<v Speaker 7>een orde die niet verstoord mocht worden. En toch kwamen jullie.

78
00:08:41.970 --> 00:08:46.809
<v Speaker 7>Ik voelde het moment waarop de zegels braken. Het deed pijn.

79
00:08:46.870 --> 00:08:49.169
<v Speaker 7>En toch was het niet meer dan een rimpel in

80
00:08:49.220 --> 00:08:54.279
<v Speaker 7>mijn eeuwigheid. Jullie licht was hard vreemd. Een licht dat

81
00:08:54.320 --> 00:08:58.539
<v Speaker 7>niet hoorde bij de zon die mij ooit had gezalfd.

82
00:08:58.580 --> 00:09:06.889
<v Speaker 7>En met dat licht brachten jullie iets mee. Verlangen. Nieuwsgierigheid.

83
00:09:06.950 --> 00:09:10.850
<v Speaker 7>Onwetendheid

84
00:09:14.789 --> 00:09:19.049
<v Speaker 6>Men sprak al snel over een vloek. Alsof het een

85
00:09:19.080 --> 00:09:24.120
<v Speaker 6>verhaal was dat zichzelf schreef. Alsof wij slechts figuranten waren

86
00:09:24.159 --> 00:09:29.149
<v Speaker 6>in een drama dat lang voor ons was begonnen. Toen

87
00:09:29.169 --> 00:09:34.750
<v Speaker 6>mijn vader ziek werd. Plots, onverwacht en toch onvermijdelijk. Een

88
00:09:34.789 --> 00:09:40.549
<v Speaker 6>ontstoken mugge beet. Wilde niemand het verband nog ontkennen. Al

89
00:09:40.590 --> 00:09:44.789
<v Speaker 6>probeerden wij het te rationaliseren. Te ontleden zoals men een

90
00:09:44.830 --> 00:09:53.309
<v Speaker 6>lichaam ontleedt. Op zoek naar een oorzaak die tastbaar is, meetbaar, geruststellend.

91
00:09:53.350 --> 00:09:56.250
<v Speaker 6>Maar hoe meet je een blik die je volgt in

92
00:09:56.269 --> 00:10:00.769
<v Speaker 6>het donker? Ik herinner mij de nacht dat het licht

93
00:10:00.809 --> 00:10:05.899
<v Speaker 6>in Cairo uitviel. Op het moment van zijn dood. Het

94
00:10:05.940 --> 00:10:09.639
<v Speaker 6>was alsof de wereld even de adem inhield. Alsof iets

95
00:10:09.659 --> 00:10:15.419
<v Speaker 6>of iemand had beslist dat de balans moest worden hersteld.

96
00:10:15.480 --> 00:10:19.750
<v Speaker 6>En ik... Jong en nog niet gehard door verlies. Voelde

97
00:10:19.769 --> 00:10:25.649
<v Speaker 6>hoe de verhalen zich om mij heen sloten. Als een kring.

98
00:10:25.669 --> 00:10:29.259
<v Speaker 6>Was het werkelijk een vloek? Of was het onze eigen angst?

99
00:10:29.320 --> 00:10:35.720
<v Speaker 6>Ons schuldbesef? Onze schennis van het graf? Onze heiligschennis? Die

100
00:10:35.740 --> 00:10:43.529
<v Speaker 6>zich een vorm had gegeven. Een stem. Een geschiedenis. En toch. Soms.

101
00:10:44.440 --> 00:10:47.440
<v Speaker 6>Wanneer ik mijn ogen sloot, zag ik hem. Niet als

102
00:10:47.480 --> 00:10:53.250
<v Speaker 6>een mummie, niet als een reliquie, maar als een jongeman.

103
00:10:53.289 --> 00:10:56.889
<v Speaker 6>Een jongeman die kijkt zoals iemand kijkt. Wiens slaap werd

104
00:10:56.950 --> 00:10:57.559
<v Speaker 6>verstoord

105
00:10:58.210 --> 00:10:59.779
<v Speaker 8>Verstoord

106
00:11:01.389 --> 00:11:06.259
<v Speaker 2>Howard Carter ontdekte het vrijwel ongeschonden graf van Toussaint-Gamon op 4

107
00:11:06.379 --> 00:11:11.570
<v Speaker 2>november 1922 in de Vallei der Koningen. Kort daarop volgden de

108
00:11:11.649 --> 00:11:17.669
<v Speaker 2>eerste officiële openingen en inspecties met Lord Carnarvon als geldschieter

109
00:11:17.730 --> 00:11:23.360
<v Speaker 2>aan zijn zijde. De vondst werd ook onblikkelijk wereldnieuws. Kranten

110
00:11:23.440 --> 00:11:27.500
<v Speaker 2>over de hele wereld wilden de tombe in. Wie niet

111
00:11:27.539 --> 00:11:32.649
<v Speaker 2>binnen mocht, begon buiten iets anders te verzinnen. Dat mechanisme

112
00:11:32.710 --> 00:11:37.830
<v Speaker 2>is goed gedocumenteerd. De exclusiviteit rond de berichtgeving wakkerde de

113
00:11:37.870 --> 00:11:43.090
<v Speaker 2>frustratie van uitgesloten journalisten aan en juist in die frustratie

114
00:11:43.129 --> 00:11:46.220
<v Speaker 2>vond het vloekverhaal vruchtbare grond

115
00:11:46.860 --> 00:11:52.320
<v Speaker 5>Nee, er werd in Toetankhamen's graf geen beroemde, eenduidige vloektekst

116
00:11:52.340 --> 00:11:56.759
<v Speaker 5>gevonden van het soort dat later zo vaak werd gesiteerd

117
00:11:56.799 --> 00:12:03.419
<v Speaker 5>in films en sensatieboeken. History Today is daar helder over.

118
00:12:03.460 --> 00:12:06.840
<v Speaker 5>Er werd in het graf geen ploeg aangetroffen... maar de

119
00:12:06.879 --> 00:12:12.710
<v Speaker 5>dood van Lord Carnarvon en andere overlijdens in de jaren daarna...

120
00:12:11.750 --> 00:12:18.309
<v Speaker 5>hielden het verhaal levend. Ene Marie Corelli waarschuwde in de pers...

121
00:12:17.529 --> 00:12:22.730
<v Speaker 5>dat de meest verschrikkelijke straf... elke roekeloze indringer in een

122
00:12:22.769 --> 00:12:27.250
<v Speaker 5>verzegeld graf zou treffen. En dan was er nog... Arthur

123
00:12:27.289 --> 00:12:32.049
<v Speaker 5>Conan Doyle, de schepper van de geheel uit grijze hersencellen

124
00:12:32.120 --> 00:12:38.559
<v Speaker 5>opgetrokken detective Sherlock Holmes. Hij verklaarde tegenover de Amerikaanse pers

125
00:12:38.600 --> 00:12:43.679
<v Speaker 5>dat een kwaadaardig elementaal wezen door hoge priesters zou zijn

126
00:12:43.720 --> 00:12:46.379
<v Speaker 5>geschapen om de mummie te bewaken

127
00:12:47.379 --> 00:12:52.009
<v Speaker 2>Carter zelf had weinig geduld met al dat vloekengedoe. Volgens

128
00:12:52.110 --> 00:12:57.960
<v Speaker 2>overleveringen noemde hij het Tommyrod. Onzin dus. En hij leefde

129
00:12:58.000 --> 00:13:01.539
<v Speaker 2>nog ruim 16 jaar na de openstalling van het graf. Dat

130
00:13:01.580 --> 00:13:05.860
<v Speaker 2>alleen al maakt hem tot een lastige dode te gevolgen

131
00:13:05.879 --> 00:13:06.740
<v Speaker 2>van de vloek

132
00:13:07.399 --> 00:13:14.230
<v Speaker 5>Lord Carnarvon stierf op 5 april 1923 in Cairo. Enkele maanden na

133
00:13:14.250 --> 00:13:19.289
<v Speaker 5>de ontdekking. Zijn dood werd de voedingsbodem van het moderne vloekverhaal.

134
00:13:20.259 --> 00:13:25.000
<v Speaker 5>De medische en journalistieke bronnen wijzen op een geïnfecteerde muggenbeet

135
00:13:25.059 --> 00:13:32.519
<v Speaker 5>of huidwond, gevolgd door erysipelas, bloedvergiftiging en longontsteking of ernstige

136
00:13:32.539 --> 00:13:37.379
<v Speaker 5>complicaties daarvan. De Lancet zou dat later nog eens nuchter

137
00:13:37.440 --> 00:13:43.720
<v Speaker 5>uitpluizen en een cohortstudie maakte evenkoel duidelijk dat de mediapaniek

138
00:13:43.759 --> 00:13:48.759
<v Speaker 5>toen veel groter was dan de statistische werkelijkheid. Maar precies

139
00:13:48.840 --> 00:13:53.500
<v Speaker 5>omdat Carnarvon zo snel na de openstelling stierf en precies

140
00:13:53.559 --> 00:13:56.899
<v Speaker 5>omdat de pers al op sensatie zat te azen, werd

141
00:13:56.919 --> 00:13:59.059
<v Speaker 5>hij de eerste volwaardige vloekdode

142
00:13:59.870 --> 00:14:04.289
<v Speaker 2>Daarna komen de details. Dat op het moment van Carnarvons

143
00:14:04.330 --> 00:14:09.450
<v Speaker 2>dood de lichten in Cairo zouden zijn uitgegaan. Dat zijn

144
00:14:09.470 --> 00:14:14.210
<v Speaker 2>hond in Engeland op hetzelfde moment huilde en stierf. Dat

145
00:14:14.250 --> 00:14:21.190
<v Speaker 2>een cobra... symbool van de faraonische koninklijke bescherming, Carters Canary,

146
00:14:21.210 --> 00:14:25.470
<v Speaker 2>zou hebben verschonden op de dag van de doorbraak. Sommige

147
00:14:25.509 --> 00:14:29.429
<v Speaker 2>van die anekdotes zijn nauwelijks nog tot hun bron te herleiden,

148
00:14:29.450 --> 00:14:33.830
<v Speaker 2>maar ze bleven plakken omdat ze precies de goede vorm hadden.

149
00:14:33.870 --> 00:14:38.909
<v Speaker 2>Klein genoeg om geloofwaardig te klinken, vreemd genoeg om onthouden

150
00:14:38.929 --> 00:14:39.759
<v Speaker 2>te worden

151
00:14:40.460 --> 00:14:44.940
<v Speaker 5>Lady Evelyn Herbert is een van de cruciale stemmen die

152
00:14:44.980 --> 00:14:49.919
<v Speaker 5>vaak te zacht worden weergegeven. De dochter van Lord Carnarvon

153
00:14:49.960 --> 00:14:56.529
<v Speaker 5>behoorde samen met Carter... tot de allereerste mensen in moderne tijden...

154
00:14:55.669 --> 00:15:00.809
<v Speaker 5>die na de ontdekking de tombe daadwerkelijk binnengingen. Sommige versies

155
00:15:00.830 --> 00:15:04.750
<v Speaker 5>zeggen zelfs dat zij als kleinste... de eerste was die

156
00:15:04.789 --> 00:15:08.720
<v Speaker 5>de nauwe doorgang naar de binnenste kamer nam. Wat in

157
00:15:08.759 --> 00:15:13.169
<v Speaker 5>elk geval vaststaat... is dat zij bij de vroege beslissende

158
00:15:13.210 --> 00:15:18.759
<v Speaker 5>binnentreding aanwezig was en daarna nog tientallen jaren leefde. Ook

159
00:15:18.799 --> 00:15:24.059
<v Speaker 5>dat ondergraaft de logica van een allesvernietigende vloek. De tombe

160
00:15:24.100 --> 00:15:31.470
<v Speaker 5>van Tutankhamon was nu eenmaal, behalve een archeologische vondst, een mediaspectakel.

161
00:15:31.539 --> 00:15:37.210
<v Speaker 5>En dat vraagt om slachtoffers, tegenkrachten, schaduwen. De vloek werd

162
00:15:37.230 --> 00:15:41.940
<v Speaker 5>niet alleen een bovennatuurlijk verhaal, maar ook een journalistieke correctie

163
00:15:41.980 --> 00:15:47.230
<v Speaker 5>op exclusiviteit. De Pen Museum-analyse over de vloek van de

164
00:15:47.309 --> 00:15:52.889
<v Speaker 5>parao's zegt het met academische rust. Naarmate mensen stierven die

165
00:15:52.929 --> 00:15:55.629
<v Speaker 5>op de een of andere manier met Carnarvon of de

166
00:15:55.669 --> 00:16:01.899
<v Speaker 5>tombe verbonden konden worden, negeerden reporters steeds vaker rationele verklaringen

167
00:16:01.960 --> 00:16:06.139
<v Speaker 5>en speelden ze het vloekverhaal uit alsof het een goudmijn was.

168
00:16:07.149 --> 00:16:10.769
<v Speaker 5>Al snel werden ook doden meegesleept die de tomber nooit

169
00:16:10.789 --> 00:16:14.440
<v Speaker 5>hadden bezocht of nauwelijks iets met de vondst te maken

170
00:16:14.460 --> 00:16:15.389
<v Speaker 5>hadden

171
00:16:16.360 --> 00:16:21.100
<v Speaker 2>Maar onder die krantenstorm ligt nog een andere vraag te wachten.

172
00:16:21.139 --> 00:16:23.559
<v Speaker 2>Niet de vraag of de vloek echt was, maar of

173
00:16:23.620 --> 00:16:28.620
<v Speaker 2>er überhaupt een misdrijf achter de dood van Tutankhamen schoon.

174
00:16:28.659 --> 00:16:33.250
<v Speaker 2>Werd de jonge farouw vermoord? Was er een samenzwering aan

175
00:16:33.289 --> 00:16:37.990
<v Speaker 2>het hof? Is dit onder al die gouden schittering ook

176
00:16:38.029 --> 00:16:43.830
<v Speaker 2>een cold case? Dat is precies het probleem van Tutankhamen.

177
00:16:43.870 --> 00:16:47.990
<v Speaker 2>Zijn dood is altijd verteld op het kruispunt van politiek,

178
00:16:48.029 --> 00:16:54.570
<v Speaker 2>forensische wetenschappen en projectie. Oude röntgenfoto's en latere interpretaties hebben

179
00:16:54.610 --> 00:16:57.590
<v Speaker 2>lang de theorie gevoed dat hij met een slag op

180
00:16:57.610 --> 00:17:03.789
<v Speaker 2>het achterhoofd was vermoord. Maar de CT-scan van 2015 vond geen

181
00:17:03.830 --> 00:17:07.109
<v Speaker 2>bewijs voor een dodelijke klap op het hoofd en latere

182
00:17:07.150 --> 00:17:12.029
<v Speaker 2>genetische en radiologische studies wezen eerder op een mengsel van

183
00:17:12.089 --> 00:17:18.500
<v Speaker 2>lichamelijke kwetbaarheid, een beenbreuk, mogelijke botnecrose en malaria.

184
00:17:33.890 --> 00:17:37.029
<v Speaker 7>Jullie spreken over een vloek alsof het een wapen is,

185
00:17:37.109 --> 00:17:43.019
<v Speaker 7>iets dat wij, de doden, bewust tegen jullie richten. Maar

186
00:17:43.059 --> 00:17:46.859
<v Speaker 7>een vloek is geen wraak, het is een evenwicht. Een

187
00:17:46.900 --> 00:17:50.559
<v Speaker 7>wet die niet geschreven staat in jullie boeken, maar in

188
00:17:50.579 --> 00:17:55.049
<v Speaker 7>de structuur van wat is en wat blijft. Toen zij

189
00:17:55.069 --> 00:17:59.950
<v Speaker 7>mijn graf openden, brachten zij niet alleen lucht binnen, maar

190
00:17:59.970 --> 00:18:07.309
<v Speaker 7>ook tijd. Jullie tijd. Een tijd die alles wil bezitten.

191
00:18:07.369 --> 00:18:14.789
<v Speaker 7>Alles wil begrijpen. Alles wil openen. Zelfs wat gesloten moet blijven.

192
00:18:14.829 --> 00:18:18.769
<v Speaker 7>De man die jij vaderen noemt Eveline. Hij droeg de

193
00:18:18.849 --> 00:18:22.269
<v Speaker 7>eerste breuk in zich. Hij was degene die het dichtst

194
00:18:22.309 --> 00:18:26.369
<v Speaker 7>bij de grens stond. De grens van het fatsoen. Toen

195
00:18:26.390 --> 00:18:34.049
<v Speaker 7>zij werd doorbroken. En dat wist hij. Toen zijn dood kwam,

196
00:18:34.069 --> 00:18:38.049
<v Speaker 7>was dat geen straf. Maar velen onder jullie zagen het

197
00:18:38.130 --> 00:18:40.390
<v Speaker 7>wel als een gevolg van een vloek die ik niet

198
00:18:40.450 --> 00:18:44.930
<v Speaker 7>eens had uitgesproken. Zoals een steen die in het water

199
00:18:44.970 --> 00:18:49.220
<v Speaker 7>valt rimpels maakt, zo maakt elke verstoring rimpels in de

200
00:18:49.259 --> 00:18:53.819
<v Speaker 7>wereld van de levende en de dode. Of tenminste een

201
00:18:53.839 --> 00:19:01.299
<v Speaker 7>gedachte en gevoelens over leven en dood. En jij, kind Eveline...

202
00:19:02.119 --> 00:19:06.640
<v Speaker 7>Jij voelde het ook. Omdat jij nog niet volledig was

203
00:19:06.700 --> 00:19:12.640
<v Speaker 7>ingesponnen in de zekerheden van jouw wereld. Jij keek. En

204
00:19:12.660 --> 00:19:25.549
<v Speaker 7>je zag niet alleen goud. Maar ook stilte. Jullie denken

205
00:19:25.589 --> 00:19:30.630
<v Speaker 7>dat jullie ons hebben gevonden. Nee. Maar wat als wij

206
00:19:30.650 --> 00:19:36.690
<v Speaker 7>jullie hebben laten komen? Als ik jou heb laten komen, Eveline.

207
00:19:36.730 --> 00:19:41.160
<v Speaker 7>En je vader. En Howard Carter. En al die vele,

208
00:19:41.220 --> 00:19:46.519
<v Speaker 7>vele anderen. Wat als sommige graven niet wachten om ontdekt

209
00:19:46.539 --> 00:19:51.480
<v Speaker 7>te worden. Maar om herinnerd te worden. Op een manier

210
00:19:51.500 --> 00:19:56.940
<v Speaker 7>die jullie nog niet begrijpen. Ik ben geen vloek. Ik

211
00:19:57.000 --> 00:20:00.519
<v Speaker 7>ben een echo. De echo van wat diep in je

212
00:20:00.539 --> 00:20:02.220
<v Speaker 7>ziel begraven ligt.

213
00:20:23.599 --> 00:20:28.690
<v Speaker 2>En daar komt deze aflevering van Stemmen uit het Graf thuis.

214
00:20:28.710 --> 00:20:32.670
<v Speaker 2>De vloek van de faro is geen zuiver Egyptisch verschijnsel.

215
00:20:33.349 --> 00:20:37.329
<v Speaker 2>Ze is een moderne mythe, een hybride wezen, geboren uit

216
00:20:37.349 --> 00:20:44.339
<v Speaker 2>de botsing van archeologie, koloniale begeerte, massamedia, spiritualisme en het

217
00:20:44.400 --> 00:20:49.240
<v Speaker 2>menselijk onvermogen om toeval te verdragen. De wetenschap heeft het

218
00:20:49.279 --> 00:20:54.069
<v Speaker 2>verhaal van de letterlijk geschreven vloek zwakker gemaakt. De medische

219
00:20:54.109 --> 00:20:59.410
<v Speaker 2>analyses hebben de moordtheorie afgekoeld, de archieven hebben de paniek

220
00:20:59.430 --> 00:21:05.690
<v Speaker 2>rondom corner van stoot ontmythologiseerd. Maar geen van die correcties

221
00:21:05.759 --> 00:21:11.619
<v Speaker 2>heeft de legende vernietigd. Integendeel, elke correctie leek de legende

222
00:21:11.680 --> 00:21:24.049
<v Speaker 2>alleen maar een nieuwe uit te geven. Het museum zwijgt weer.

223
00:21:24.089 --> 00:21:29.529
<v Speaker 2>Het goud schittert, maar er is geen stem meer te horen.

224
00:21:29.549 --> 00:21:35.390
<v Speaker 2>Het artefact ligt stil. alsof het nooit iets heeft gezegd.

225
00:21:35.450 --> 00:21:39.250
<v Speaker 2>Maar dat is het bedrog van vitrines. Ze verbergen niet

226
00:21:39.289 --> 00:21:43.329
<v Speaker 2>alleen objecten, ze verbergen ook de lawine van woorden die

227
00:21:43.369 --> 00:21:50.509
<v Speaker 2>zich eraan heeft vastgehecht. Dit was Stemmen uit het Gaf.

228
00:21:50.549 --> 00:21:50.910
<v Speaker 2>Met de

229
00:21:50.950 --> 00:21:57.130
<v Speaker 5>microfoon van Otto Roosknop, die de doden laat spreken

230
00:22:00.170 --> 00:22:09.410
<v Speaker 8>Dachten we in het doorway A fever in the ledger

231
00:22:09.539 --> 00:22:13.539
<v Speaker 8>A name that split in rain They swore it was

232
00:22:13.579 --> 00:22:13.960
<v Speaker 8>the old

233
00:22:14.000 --> 00:22:20.319
<v Speaker 3>world That reached through Carverstone But every time they laughed

234
00:22:20.380 --> 00:22:23.049
<v Speaker 3>it off Another lamp

235
00:22:23.109 --> 00:22:27.009
<v Speaker 8>went low Close the lid, don't

236
00:22:27.049 --> 00:22:33.359
<v Speaker 10>breathe Don't count what's sealed inside ZANG EN MUZIEK

237
00:23:06.519 --> 00:23:08.849
<v Speaker 4>Maybe it was bad luck Maybe it

238
00:23:08.869 --> 00:23:09.049
<v Speaker 8>was

239
00:23:09.089 --> 00:23:09.349
<v Speaker 3>pride

240
00:23:33.809 --> 00:23:40.839
<v Speaker 4>als al het in de haal ging we daar ging

241
00:23:40.859 --> 00:24:05.670
<v Speaker 4>dan stil ken nekkel de cursus dat is ZANG

242
00:24:05.710 --> 00:24:06.190
<v Speaker 10>EN MUZIEK

243
00:24:31.460 --> 00:24:33.359
<v Speaker 8>TV Gelderland 2021